شنبه، 1 مهر 1396 | 2 محرم 1439
فهرست
Skip Navigation Links
جست‌وجوی سریع

مصوبات شوراي عالي حوزه‌هاي علميه - مصوبات سال 1390 شمسي


مصوبه 801 - كليات و برنامه سطح سه رشته امامت و مهدويت (برادران)


جلسه 15 كميته بررسي و تصويب رشته‌هاي شوراي عالي حوزه‌هاي علميه، مورخ 1390/6/29

ماده 1.  عنوان
عنوان رشته، سطح سه امامت و مهدويت است.


ماده 2.  تعريف
سطح سه امامت و مهدويت، يكي از شاخه‌هاي كلام اسلامي است، كه در آن طلاب، مباني و مسائل امامت و مهدويت را به صورت استدلالي مي‌آموزند و توانايي پاسخ‌گويي به نيازهاي مربوط و توان تحقيق در حد تحليل و بررسي تطبيقي، تبليغ و تدريس آن را پيدا مي‌كنند. و در پايان، موفق به دريافت دانش‌نامه سطح سه اين رشته مي‌شوند.


ماده 3.  اهداف
1. توسعه شناخت نسبت به مسائل و مباني عقلي و نقلي امامت و مهدويت
2. ايجاد توان تحقيق در حد تحليل و بررسي تطب
يقي و زمينه‌سازي جهت تأليف در زمينه امامت و مهدويت
3. شناخت و نقد ديدگاه‌هاي انحرافي و تقويت توان پاسخ‌گويي به پرسش‌ها و شبهات روز در حوزه امامت و مهدويت
4. ايجاد توان تدريس مباحث امامت و مهدويت در سطوح پايين‌تر
5. تربيت مبلغان مسلط به معارف و مسائل امامت و مهدويت
6. تربيت طلاب مستعد جهت ورود به سطوح بالاتر
7. شناخت استدلالي و عميق مسائل فقهي و اصولي
8. تقويت بنيه اجتهاد و استنباط در حوزه امامت و مهدويت


ماده 4.  سياست­ها
1. اهتمام به تعالي اخلاقي و معنوي طلاب و تقويت روحيه انتظار
2. اهتمام به تقويت استقلال فكري و اعتماد به نفس در مسائل علمي
3. اهتمام به تقويت تعبد و تعهد ديني و دفاع از عقائد شيعه اماميه به ويژه امامت و مهدويت
4. تأكيد بر آموزش پژوهش‌گرا
5. تأكيد بر بهره‌گيري از روش‌هاي كارآمد آموزشي با اهتمام به سنت‌هاي حوزوي
6. تأكيد بر پويايي برنامه‌هاي آموزشي و پژوهشي و توجه به نيازهاي روز
7. تأكيد بر شناسايي طلاب مستعد
8. تأكيد بر استفاده از متون آموزشي واجد استانداردهاي لازم
9. اهتمام به تقويت مباني نظام مقدس اسلامي و ترويج ارزش‌هاي آن
10.هتمام به دروس فقه و اصول و نظارت بر اجراي آن


ماده
5.  ضرورت
1. اهميت فوق العاده مباحث امامت و مهدويت به عنوان شاخصه اعتقادي شيعه اماميه
2. رسالت حوزه علميه در تربيت انديشمندان توانمند جهت تبيين، ترويج و دفاع از آموزه امامت و مهدويت و جلوگيري از سوءبرداشت‌ها و استفاده‌هاي انحرافي از آن
3. نياز اجتماع به تبيين و ترويج درست عقائد شيعه در زمينه امامت و مهدويت و دفاع از آن در مقابله با تهاجمات فكري، گروه‌ها و فرقه‌هاي انحرافي


ماده 6.  نظام آموزشي
نظام آموزشي اين رشته نيم‌سالي، واحدي و حضوري است. طول دوره بدون احتساب پايان‌نامه حداقل شش و حداكثر هشت نيم‌سال است.


ماده 7.  شرايط پذيرش
1. احراز صلاحيت‌هاي عمومي و اخلاقي بر اساس آئين‌نامه‌هاي مصوب
2. دارا بودن مدرك علمي سطح دو
3. قبولي در آزمون ورودي و مصاحبه علمي و شخصيتي

توجه: پذيرش در اين برنامه مختص برادران است.


ماده 8.  جدول دروس پيش‌نياز

رديف

عنوان درس

واحد

اهداف

1

كلام اسلامي 1 و 2 و 3

6

شناخت استدلالي مباحث خداشناسي(ذات، صفات فعليه و ذاتيه، مراتب فعل الهي)، نبوت(ضرورت، ويژگي‌ها، وظايف و اختيارات، نبوت و خاتميت پيامبر اسلام) و معاد(حقيقت مرگ، عالم برزخ، قيامت و ويژگي‌هاي آن)

2

معرفت‌شناسي

2

شناخت استدلالي راه‌ها و ابزار شناخت و ارزيابي آنها

3

فرق و مذاهب كلامي

2

آشنايي با آموزه‌ها، روش‌ها و كتب اصلي فرقه‌هاي مهم تشيع و تسنن

4

كليات و تاريخ علم كلام

2

شناخت علم كلام(فرق آن با فلسفه و علوم ديگر)، موضوع، غايت و مباني آن، تبيين حجيت روش‌هاي عقلي و نقلي و شرايط آنها و آشنايي با سير تكون و تطور علم كلام، مشرب‌هاي كلامي، متكلمين بزرگ، منابع و مآخذ مهم كلامي

5

قواعد كلامي

2

شناخت استدلالي قواعد اساسي علم كلام مانند: حجيت عقل، حسن و قبح عقلي، لطف، معلل به اغراض بودن افعال خدا، وجوب شكر منعم، امتناع نقض غرض، وجوب انجام اصلح بر خدا و قبح عقاب بلابيان

6

مسائل جديد كلامي

2

شناخت مهم‌ترين مسائل جديد كلامي، مانند: معرفت و تجربه ديني، ‌تكثرگرايي، علم و دين و قلمرو دين

تاريخ معاصر

2

بررسي تحليلي تاريخ فرهنگي، اجتماعي و سياسي صد سال اخير ايران

روش تحقيق

2

آشنايي با روش‌هاي عمومي پژوهش و كيفيت بهره‌برداري از منابع

9

زبان انگليسي (عمومي)

2

ايجاد توان درك مطلب و ترجمه متون ساده انگليسي

جمع

22

 

تبصره: طلابي كه دروس پيش‌نياز را در مراكز معتبر گذرانده باشند، در صورت مطابقت هشتاد درصدي سرفصل‌ها از گذراندن اين دروس معاف هستند.


ماده 9.  عناوين و مشخصات كلي دروس

عنوان درس

واحد

دروس عمومي

36

دروس تخصصي

64

تعداد كل واحدها

100

 

ماده 10. عناوين و مشخصات تفصيلي دروس
1. دروس عمومي

 

رديف

عنوان درس

واحد

اهداف

1

فقه

10

شناخت استدلالي مسائل مهم فقه طبق برنامه مركز مديريت در سطح سه(از القول في ماهية العيب تا آخر مكاسب)

2

اصول

20

شناخت استدلالي مباحث مهم اصولي طبق برنامه مركز مديريت در سطح سه(جلد اول كفاية الاصول از ابتداي المقصد الثاني في النواهي تا پايان جلد دوم)

3

عربي معاصر

2

ايجاد توان بهره‌گيري از متون عربي جديد در حوزة امامت و مهدويّت

4

روش تحقيق پيشرفته

2

كسب مهارت‌هاي تحقيق و پژوهش در مسائل امامت و مهدويت با آموزش روش‌هاي تحقيق و كيفيّت بهره‌برداري از ابزار و منابع

5

روش تدريس

2

ايجاد توان مهارت تدريس با آموزش روش‌ها و فنون كلاس‌داري و ارزشيابي

جمع

36

 


2. دروس تخصصي

 
رديف

عنوان درس

واحد

اهداف

1

مهدويت در قرآن

2

شناخت و طبقه‌بندي مجموعه آيات مرتبط با مهدويت و تفسير آيات مهم

2

مباني و روش‌هاي تفسير موضوعي

2

شناخت مباني، قواعد، مراحل و روش‌هاي صحيح تفسير موضوعي قرآن كريم

3

امامت عامه 1 و 2

4

تبيين جايگاه و ضرورت عقلي و نقلي امامت و خلافت الهي، شئون و مناصب(مرجعيت علمي، هدايت و رهبري‌اجتماعي، حكومت، ولايت تكويني و تشريعي)، خصائص و ويژگي‌هاي امام(علم، عصمت و نصب، همراه با نقد و بررسي ديدگاه‌هاي مختلف)

4

امامت خاصه

3

تبيين راه‌هاي تشخيص امام و شناخت استدلالي ادله نقلي و عقلي امامت و خلافت بلافصل اميرالمؤمنين(ع) و امامت ديگر امامان(با توجه به شبهات زيديه، اسماعيليه و واقفيه و نقد و بررسي ادله صلاحيت خلفاي ثلاث)

5

تاريخ تشيع 1(تاريخ تحليلي امامت)

3

تحليل وقايع و تحولات سياسي ـ اجتماعي چالشي و مهم مرتبط با امر امامت، از زمان پيامبر اعظم(ص) تا پايان غيبت صغري با تأكيد بر سازمان وكالت، شرايط و زمينه‌هاي غيبت

6

تاريخ تشيع 2(تاريخ غيبت كبري)

2

 تبيين تاريخ مرجعيت و نيابت امام در دوران غيبت كبري، و شناخت و بررسي سير تاريخي شيعه، فرق و دولت‌هاي مهم شيعي از آغاز تا كنون

7

شبهه‌شناسي امامت

2

پاسخ به شبهات جديد و مبتلابه در عرصه امامت، مانند: مشروعيت، مقبوليت، رابطه امامت و خاتميت

8

شبهه‌شناسي مهدويت

2

بررسي و پاسخ به شبهات اعتقادي مهم، رايج و مبتلابه در عرصه مهدويت، مانند: طول عمر و ولادت حضرت به منظور تبيين و دفاع از عقايد شيعه

9

ولايت فقيه

3

تبيين استدلالي نظام ولايت فقيه در عصر غيبت، و شناخت استدلالي شرايط، وظايف و اختيارات ولي فقيه با رويكرد پاسخ به شبهات

10

مأخذ‌شناسي امامت و مهدويت

1

معرفي توصيفي و تحليلي و اعتبارسنجي منابع و كتب مهم امامت و مهدويت در فرق اسلامي به ويژه منابع اماميه، مانند: الشافي، شرح  التجريد، الالفين، دلائل الصدق، الغدير، عبقات الانوار، احقاق الحق، الغيبه نعماني، الغيبه طوسي، كمال الدين صدوق، فتن ابن حماد، عقد الدرر شافعي

11

منطق فهم حديث

1

شناخت مباني، قواعد و روش‌هاي صحيح فهم احاديث و مباني جرح و تعديل آنها

12

تاريخ حديث

1

شناخت جايگاه، منشأ پيدايش و سير تحول و تطور حديث و آشنايي با مكاتب، مجامع، منابع، اصطلاحات و سبك‌هاي حديثي

13

روش تبليغ (عملي)

1

ايجاد توان مناظره، نقد انديشه، تبليغ و پاسخ به شبهات با آموزش فنون و روش‌هاي تبليغ و تأثيرگذاري بر مخاطبان و كيفيت بهره‌برداري از ابزار نوين

14

مهدويت در احاديث

3

شناخت و دسته‌بندي مجموعه احاديث مهدوي وارده از طرق عامه و اماميه و بررسي سندي و دلالي آنها، همراه با مقايسه روايات خاصه، عامه و مشترك

15

مسائل اساسي مهدويت 1 و 2 و 3

6

شناخت استدلالي مسائل مهم مهدويت، مانند: غيبت و علل آن، فوايد امام غايب، انتظار، علائم و شرايط ظهور، نزول حضرت عيسي(ع)، رجعت، ملاحم و فتن، رؤيت، طول عمر و ويژگي‌هاي حكومت حضرت مهدي(عج) از ديدگاه شيعه

16

فرق انحرافي 1 و 2 و 3

6

بررسي، تحليل و نقد انديشه و آموزه‌هاي فرقه‌هاي انحرافي در بحث مهدويت، مانند: موحدين شيخيه، بابيه، بهائيت، قاديانيه و جريان‌هاي انحرافي معاصر و تبيين زمينه‌ها، انگيزه‌ها و عوامل پيدايش آن‌ها

17

مهدويت و آينده جهان

2

شناخت و بررسي آينده جهان و هدف تاريخ، با توجه به آموزه مهدويت، بررسي ويژگي‌هاي جهاني‌شدن و جهاني‌سازي و ارتباط آن با حكومت جهاني امام عصر و تبيين نقاط افتراق جهاني‌سازي مهدوي با ديگر جهاني‌سازي‌ها و ارائه راهكارهاي بهره‌وري از فرصت‌ها و ظرفيت‌هاي به وجود آمده، براي زمينه‌سازي ظهور و انقلاب جهاني مهدوي

18

مهدويت و مستشرقان

2

شناخت ماهيت استشراق و مكاتب آن و نقد و بررسي مهم‌ترين شبهات خاورشناسان پيرامون مهدويت

19

منجي در اديان

2

بررسي انديشه منجي‌گرايي در اديان و مكاتب، مانند: اسلام، مسيحيت، يهود، زرتشت، كنفوسيوس، اشعيا، بودا و تبيين اشتراكات و اختلافات آنها

20

ادعيه و زيارت‌شناسي مهدويت

2

بررسي و تحليل محتوايي معارف ادعيه و زيارات مأثوره در باب مهدويت، مانند: دعاي ندبه، عهد، افتتاح، زيارت آل‌ياسين، برخي ادعيه صحيفه سجاديه و دعاهاي منسوب به حضرت

21

كاركردهاي فرهنگي و اجتماعي مهدويت

2

تبيين كاركردهاي فرهنگي و اجتماعي اعتقاد به مهدويت، مانند: اميدواري به آينده، معنا‌بخشي و نشاط زندگي، انسجام و انضباط اجتماعي، نقد و بررسي فرهنگ عامه مردم در رابطه با مهدويت(آداب، رسوم، زيارتگاه‌ها، سرودها، افسانه‌ها، خرافات و جعليات) و نيز ارائه راهكارهاي بهينه‌سازي كاركردهاي ‌فرهنگي اجتماعي مهدويت

22

وظايف امت نسبت به امام

2

تبيين وظايفي مانند: معرفت، بيعت، اطاعت، تولي و تبري، محبت، اخذ علوم، نصيحت و احياء امر ائمه(ع)

23

زبان تخصصي 1 و 2

4

ايجاد توان فهم متون انگليسي يا عربي در حوزه امامت و مهدويت

24

پايان‌نامه

6

ارائه يك پژوهش جامع، همراه با نقد و بررسي و تتبع كافي در موضوع امامت و مهدويت

جمع

64

 

 


دبير شوراي عالي حوزه‌هاي علميه
محمد يزدي