شنبه، 27 آبان 1396 | 28 صفر 1439
فهرست
Skip Navigation Links
جست‌وجوی سریع

مصوبات شوراي عالي حوزه‌هاي علميه - مصوبات سال 1390 شمسي


مصوبه 808 - كليات و برنامه سطح سه رشته مذاهب اسلامي (برادران)


جلسه 20، كميته بررسي و تصويب رشته‌ها شوراي عالي حوزه‌هاي علميه، مورخ 1390/11/15

ماده 1. عنوان
عنوان رشته، سطح سه مذاهب اسلامي است.

ماده 2. تعريف
سطح سه مذاهب اسلامي، يكي از شاخه‌هاي گرايش كلام و اولين مقطع از اين رشته است كه طلاب، ضمن شناخت تاريخ، انديشه و عقايد فرق و مذاهب اسلامي و ‌آموزش مباني اعتقادي تشيع، مهارت‌هاي لازم جهت تبليغ، دفاع از كيان تشيع، ارتباط با انديشمندان و پيروان ساير مذاهب اسلامي، پاسخ‌گويي به نيازهاي مربوط و تدريس و تحقيق در حد تحليل و بررسي تطبيقي مسائل مربوط به مذاهب اسلامي را پيدا مي‌كنند و در پايان موفق به دريافت دانشنامه اين رشته مي‌شوند.

ماده 3. اهداف
1. شناخت استدلالي عقايد شيعه و دفاع از آن و پاسخ‌گويي به پرسش‌ها و شبهات
2. توسعه و تعميق شناخت نسبت به مسائل ولايت و امامت بر مبناي ادله عقلي و نقلي
3. تبليغ و ترويج معارف و فرهنگ اهل بيت عليهم السلام با توجه به زمينه‌هاي فكري ساير مذاهب
4. پرورش نيروهاي توانمند، جهت تصدي مديريت‌هاي فرهنگي و ديني مناطق چند مذهبي
5. تقويت توان مناظره و ارتباط با علما و انديشمندان ساير مذاهب اسلامي
6. افزايش توان تحقيق، در حد تحليل و بررسي تطبيقي
7. شناخت منابع كلامي، فقهي، حديثي، تفسيري و تاريخي مذاهب اسلامي و ايجاد توان فهم آنها
8. ايجاد توان تدريس در سطوح پايين‌تر
9. تربيت طلاب مستعد جهت ورود به سطوح بالاتر
10. شناخت استدلالي و عميق مسائل فقهي و اصولي و آشنايي با روش‌هاي استنباط فقهي
11. ايجاد توان تتبع و تحقيق در زمينه فقه و اصول
12. ايجاد توان استفاده از منابع فقهي و اصولي

ماده 4. سياست­ها
1. اهتمام به تعالي اخلاقي و معنوي طلاب
2. اهتمام به تقويت استقلال فكري و اعتماد به نفس در مسائل علمي
3. اهتمام به تقويت تعبد و تعهد ديني و دفاع از عقايد شيعه اماميه
4. اهتمام به تقويت مباني نظام اسلامي و ترويج ارزش‌هاي آن
5. تأكيد بر آموزش پژوهش‌گرا
6. تأكيد بر بهره‌گيري از روش‌هاي كارآمد آموزشي با اهتمام به سنت‌هاي حوزوي
7. تأكيد بر پويايي برنامه‌هاي آموزشي، پژوهشي و مهارتي و توجه به نيازهاي روز
8. تأكيد بر شناسايي استعدادهاي برتر در زمينه تحقيق، تدريس، تبليغ و مديريت فرهنگي در مناطق چند مذهبي
9. تأكيد بر استفاده از متون آموزشي واجد استانداردهاي لازم
10. اهتمام به تقويت مباني نظام اسلامي و ترويج ارزش‌هاي آن
11. اهتمام به دروس فقه و اصول و نظارت بر اجراي آن

ماده 5. ضرورت
1. نقش مؤثر و فوق‌العاده شناخت فرق و مذاهب اسلامي در تبيين و ترويج مكتب اهل‌بيت(عليهم السلام) و ايجاد و تقويت اخوت و تعامل بين مسلمانان
2. رسالت حوزه علميه در تربيت مبلغان روزآمد و توانمند جهت تبيين، ترويج و دفاع از عقايد شيعه اماميه و ايجاد اخوت اسلامي
3. نياز نظام و اجتماع اسلامي به روحانيان توانمند، جهت تبيين و ترويج مكتب اهل‌بيت(عليهم السلام) و ايجاد هم‌گرايي اسلامي در مقابله با تهاجمات فكري و فرهنگي استكبار جهاني و دشمنان مشترك

ماده 6. نظام آموزشي
نظام آموزشي اين رشته نيم‌سالي، واحدي و حضوري است. طول دوره بدون احتساب پايان‌نامه حداقل شش و حداكثر هشت نيم‌سال است.

ماده 7. شرايط پذيرش
1. احراز صلاحيت‌هاي عمومي و اخلاقي بر اساس آئين‌نامه‌هاي مصوب
2. دارا بودن مدرك علمي سطح دو با گرايش كلام اسلامي
تبصره: دارندگان مدرك سطح دو گرايش‌هاي ديگر يا سطح دو عمومي، مي‌توانند متقاضي تحصيل اين رشته باشند، ولي در صورت قبولي در آزمون ورودي و مصاحبه، علاوه بر دروس عمومي و تخصصي، بايد دروس پيش‌نياز را نيز بگذرانند.
3. قبولي در آزمون ورودي و مصاحبه علمي(كتاب‌هاي بدايه‌الحكمه، تلخيص‌المحاضرات و منطق مظفر از منابع آزمون ورودي هستند.)
توجه: پذيرش در اين رشته مختص برادران است.

ماده 8. جدول دروس پيش‌نياز

رديف

عنوان درس

واحد

اهداف

1

معارف قرآن 1 (خداشناسي)

4

آشنايي با معارف قرآن، در بخش خداشناسي و كسب توان مراجعه به متون تفسيري و حديثي

2

معارف قرآن 2
(راه و راهنماشناسي)

2

آشنايي با معارف قرآن، در بخش راه و راهنماشناسي و كسب توان مراجعه به متون تفسيري و حديثي

3

معارف قرآن 3 (معادشناسي)

2

آشنايي با معارف قرآن، در بخش معاد‌شناسي و كسب توان مراجعه به متون تفسيري و حديثي

4

عقايد خاص شيعه

4

تبيين استدلالي مباحث امامت، ولايت باطني و مباحثي، مانند: تقيه، بداء، رجعت، توسل، شفاعت و وحدت اسلامي

5

مهدويت

2

تبيين آموزه مهدويت، با بررسي مباني و مسائلي مانند: فلسفه غيبت و انتظار، آثار وجودي امام غائب، ظهور و علائم آن، حكومت حضرت مهدي(عج) از ديدگاه شيعه

6

فلسفه اسلامي

4

شناخت استدلالي مباحث خداشناسي فلسفي(بخش الهيات بالمعني‌الاخص از كتاب نهايه‌الحكمه)

7

كليات علم كلام

1

شناخت علم كلام(فرق آن با فلسفه و علوم ديگر) موضوع، غايت و مباني آن، تبيين حجيت روش‌هاي عقلي و نقلي و شرايط آنها

8

تاريخ كلام اماميه

2

آشنايي با سير تكون و تطور علم كلام، مشرب‌هاي كلامي، متكلمين بزرگ و منابع و مآخذ كلام اماميه

9

منطق(عملي و نظري)

2

تبيين روش استدلال برهاني، جدلي و شرايط آنها، همراه با شناخت مغالطه و انواع آن به صورت كاربردي

10

تاريخ معاصر ايران

2

بررسي تحليلي تاريخ فرهنگي، سياسي و اجتماعي صد سال اخير ايران به صورت مطالعاتي

11

مديريت فرهنگي

2

ايجاد توان مديريت فرهنگي، با آموزش اصول و روش‌هاي تبليغ، برنامه­ريزي و مديريت فرهنگي و تبليغي

12

زبان عربي يا انگليسي

2

ايجاد توان درك مطلب و ترجمه متون ساده عربي يا انگليسي

جمع

29

 

تبصره: طلابي كه دروس پيش‌نياز را در مراكز معتبر گذرانده  باشند، در صورت مطابقت هشتاد درصدي سرفصل­ها از گذراندن اين دروس معاف هستند.

ماده 9. عناوين و مشخصات كلي دروس

رديف

عنوان

تعداد واحد

1

دروس عمومي

36

2

دروس تخصصي

66

جمع كل

102


ماده 10.
عناوين و مشخصات تفصيلي دروس

1. دروس عمومي

رديف

عنوان درس

واحد

اهداف

1

فقه

10

شناخت استدلالي مسائل مهم فقه، طبق برنامه مركز مديريت در سطح سه(از القول في ماهية العيب تا آخر مكاسب)

2

اصول

20

شناخت استدلالي مباحث مهم اصولي، طبق برنامه مركز مديريت در سطح سه(جلد اول كفاية‌الاصول از ابتداي المقصد الثاني في النواهي تا پايان جلد دوم)

3

عربي معاصر

2

ايجاد توان بهره‌گيري از متون عربي جديد در حوزه مذاهب اسلامي

4

روش‌تحقيق‌پيشرفته

2

تقويت توان تحقيق و پژوهش در مسائل امامت، با آموزش روش‌هاي تحقيق و كيفيت بهره‌برداري از ابزار و منابع

5

روش تدريس

2

ايجاد توان مهارت تدريس، با آموزش روش‌ها و فنون كلاس‌داري و ارزشيابي

جمع

36

 

 

2. دروس تخصصي

رديف

نام واحد درسي

واحد

هدف

1

كلام مقارن 1 و 2 و 3 و 4

8

بررسي مسائل اختلافي اماميه، با ساير مذاهب اسلامي در باب توحيد، نبوت، امامت و معاد

2

شبهات كلامي

2

بررسي و پاسخ به شبهات اعتقادي مهم، رايج و مورد ابتلاء، به منظور تبيين و دفاع از عقايد شيعه

3

مسائل جديد كلامي

2

بررسي مسائل مهم و جديد كلامي، مانند: معرفت ديني، تجربه ديني، تكثرگرايي، علم و دين و قلمرو دين

4

مباني، قواعد و روش‌هاي تفسيري

2

بررسي تطبيقي مباني، قواعد، روش‌ها و گرايش‌هاي تفسيري فريقين

5

تفسير قرآن 1 و 2

4

آشنايي با تفسير آيات مورد نياز در مناطق اهل‌سنت، مانند: آيات ولايت و خلافت، به ميزان شش جزء به صورت مطالعاتي

6

تاريخ و سيره معصومين(عليهم السلام)

2

نقد و بررسي شبهات مخالفين و معاندين، در مورد رفتار، گفتار، موضع‌گيري و سيره معصومين(عليهم السلام)

7

ولايت فقيه

2

تبيين نظام سياسي شيعه در عصر غيبت و شناخت استدلالي رهبر و حاكم اجتماعي، شرايط، وظايف و اختيارات او، از ديدگاه شيعه اماميه با عنايت به قانون اساسي

8

مذاهب فقهي اهل سنت

2

شناخت سير تطور مذاهب حنفي، شافعي، مالكي و حنبلي و آشنايي با آراء مهم، روش‌ها، منابع و كتب مهم فقهي آنان به صورت مطالعاتي

9

فقه مقارن 1 و 2 و 3

6

بررسي مهمترين مباحث اختلافي فريقين در عبادات، معاملات، احوال شخصيه، قضا و...

10

فرق اسلامي 1

2

شناخت، بررسي و نقد عقايد، آموزه­ها، روش‌ها، تاريخ و كتب اصلي فرق تشيع (اماميه، اسماعيليه، زيديه وكيسانيه)

11

فرق اسلامي 2

2

شناخت، بررسي و نقد عقايد، آموزه­ها، روش‌ها، تاريخ و كتب اصلي فرق تسنن(اصحاب حديث، معتزله، اشاعره، ماتريديه و اباضيه)

12

فرق انحرافي 1

2

شناخت تاريخ، جريانات، سازمان و تشكيلات وهابيت و نقد آموزه­ها و عقايد آنها

13

فرق انحرافي 2

2

شناخت، بررسي و نقد عقايد، آموزه­ها و تاريخ شيخيه، بهائيت، قاديانيه و يزيديه

14

فرق انحرافي 3

2

شناخت، بررسي و نقد آموزه‌ها، عقايد، سير تكون و تطور، جريان‌ها و سلسله‌هاي صوفيه

15

فرق انحرافي 4

2

شناخت، بررسي و نقد مباني، عقايد و آموزه­هاي عرفان‌هاي كاذب و نوظهور

16

اصول فقه

2

بررسي و نقد مهمترين مسائل اختصاصي اهل سنت در اصول فقه

17

علم الحديث تطبيقي 1

2

بررسي مسائل اختلافي فريقين در باب جايگاه، حجيت، مباني فهم، تاريخ و منابع حديث

18

علم الحديث تطبيقي 2

2

بررسي مسائل اختلافي فريقين در باب مكاتب، اصطلاحات و سبك‌هاي حديثي، احاديث موضوعه، اسرائيليات و مباني جرح و تعديل

19

رجال

2

بررسي و نقد آراء اختصاصي اهل سنت در علم رجال، از نظر مباني، روش‌ها و قواعد، همراه آشنايي با منابع رجالي آنها

20

نظام روحانيت در مذاهب اسلامي

1

آشنايي با چگونگي پيدايش، سير تطور، نظام و سلسله مراتب روحانيت در مذاهب اهل سنت و آشنايي با نظام درسي آنان

21

جغرافياي جهان اسلام

2

شناخت جغرافياي انساني، فرهنگي، اقتصادي و طبيعي جهان تشيع و تسنن در عصر حاضر

22

نقد و مناظره

2

كسب مهارت‌هاي مناظره، نقد انديشه و پاسخ به شبهات، با آموزش روش‌ها و قواعد نقد و مناظره

23

مكالمه عربي(عملي)

3

تقويت توان تكلم به زبان عربي، از طريق آموزش‌هاي كاربردي

24

عربي معاصر پيشرفته

2

تقويت توان بهره‌گيري از متون عربي جديد، در حوزه مذاهب و فرق اسلامي

25

پايان‌نامه

6

ارائه پژوهشي جامع، همراه با نقد و بررسي و تتبع كافي در موضوعات مرتبط با مذاهب اسلامي

جمع

66

 

دبير شوراي عالي حوزه‌هاي علميه
محمد يزدي