يکشنبه، 2 مهر 1396 | 3 محرم 1439
فهرست
Skip Navigation Links
جست‌وجوی سریع

آخرين مصوبات شوراي عالي حوزه‌هاي علميه - مصوبات از ابتداي سال 1391 شمسي


مصوبه 848 - برنامه آموزشی سطح يک (ورودی های سيكل ، ديپلم و فارغ‌التحصيلان دانشگاه‌ها)


شماره مصوبه:848 ، تاریخ مصوبه:1391/2/24 ، تاریخ ثبت:1391/3/28 ، شماره جلسه:256

 

متن مصوبه:

 


ماده 1. عنوان:

عنوان برنامه، برنامه آموزشي سطح يك (ورودي‌هاي سيكل، ديپلم و فارغ‌التحصيلان دانشگاه‌ها) مي‌باشد.

تعريف:

سطح يك اولين مقطع* تحصيلات حوزوي است كه در آن طلاب، علوم اسلامي را در حد مرحلة آشنائي و شناخت فرا گرفته، مهارت بكارگيري آن را در مقطع مربوطه يافته و صلاحيت‌هاي اخلاقي لازم را كسب مي‌كنند.

تبصره: مراحل آموزشي مورد نظر در اين مصوبه به شرح پيوست مي‌باشد.

اهداف كلي اين دوره عبارت است از:

  1. ارتقاء سطح معرفت و ايمان اسلامي؛
  2. تخلّق و تأدّب به اخلاق و آداب اسلامي و آداب فردي و اجتماعي؛
  3. آشنايي با هويت حوزه و روحانيت، اخلاق، آداب و زي‌طلبگي، و تخلّق و تأدّب به آن؛
  4. آموزش علوم اسلامي2 شامل:

ـ تسلط و مهارت بكارگيري صرف و نحو؛

ـ شناخت و مهارت بكارگيري تجويد قرآن، بلاغت (معاني، بيان و بديع)، فقه اللغه، منطق و اصول فقه؛

ـ شناخت معارف و عقائد، اخلاق اسلامي، فقه و تاريخ اسلام؛

ـ آشنايي با تفسير قرآن، علوم قرآن، علوم حديث (درايه، تاريخ حديث، فقه الحديث و رجال) و فلسفه اسلامي.

  1. ايجاد زمينه و روحية اعتماد به نفس، تحقيق، خلاقيت، تعقل و آزاد انديشي مطابق با معيارها و ارزش‌هاي ديني؛

6.       توان بكارگيري علوم مقدماتي (ادبيات، منطق و اصول فقه) در مطالعات و آموزش‌هاي حوزوي؛

7.       ايجاد مهارت‌هاي اساسي پژوهش، تدريس و تبليغ.



[1] برنامه آموزشي سطح يك (ويژه ورودي‌هاي سيكل) طي مصوبه 794، مورخ 29/7/90 به تصويب رسيده بود كه در اين مصوبه مورد بازنگري قرار گرفت. بر اين اساس مصوبه 794 ملغي مي‌گردد.

* . مقاطع تحصيلي حوزه‌هاي علميه عبارت است از سطح يك، سطح دو، سطح سه و سطح چهار.

2 آموزش روؤس ثمانيه كليه علوم در تمام مراحل آموزش لحاظ شده است.

 

 

سياست‌هاي كلي اين دوره عبارت است از:

 

  1. مراعات سلامت جسمي و نشاط و شادابي طلاب؛

2.       زمينه‌سازي كافي براي رشد جامع و هماهنگ طلاب در ابعاد شناختي، مهارتي و نگرشي؛

3.       حفظ و تقويت سنت‌هاي حسنه حوزه‌هاي علميه در تعليم و تربيت؛

4.       اهتمام به ارتباط موثر طلاب با فضلا و بزرگان، و معرفي عالمان رباني به عنوان الگوهاي رفتاري در حيات علمي و معنوي؛

5.       اهتمام بر آموزش پژوهش‌گرا؛

6.       تأكيد بر شناسايي استعدادهاي گوناگون طلاب و هدايت آنان در مسير رشد و تحصيل؛

7.       تأكيد بر آموزش كاربردي علوم مقدماتي؛

  1. به روز كردن روش‌ها و ابزارهاي آموزش؛
  2. تأكيد بر استفاده از شيوه‌هاي ارزش‌يابي تحصيلي پژوهش‌گرا؛
  3. تأكيد بر استفاده از اساتيد، مديران و كادر اجرائي مهذب، با تجربه، منظم، خلاّق و فعال.

      نظام آموزشي سطح يك، نظام نيم‌سالي ـ واحدي است.1



1 . الف) عنوان «نيم‌سالي» در مقابل عنوان «ثلثي» و «سالي» است. منظور از نظام نيم‌سالي آن است كه مدت زمان آموزش هر واحد درسي (در هر سال تحصيلي) به دو نيم‌سال تقسيم شده و ارزش‌يابي تحصيلي در دو نيم‌سال انجام مي‌شود.

در مقابل، منظور از نظام ثلثي تقسيم يك سال تجصيلي به سه ثلث و ارزش‌يابي تحصيلي نيز در سه مرحله انجام مي‌شود. همچنين نظام سالي به اين معنا است كه مدت زمان آموزش يك سال و ارزش‌يابي تحصيلي نيز در پايان اين زمان انجام مي‌شود.

ب) عنوان «واحدي» در مقابل عنوان «پايه‌اي» است. منظور از نظام واحدي آن است كه هر واحد درسي در آموزش و ارزش‌يابي تحصيلي به صورت مستقل بوده، و در صورت عدم موفقيت طلبه در آزمون، تنها موظف به تكرار آزمون يا آموزش در آن واحد مي‌باشد. نظام واحدي از سنت‌هاي حوزه‌هاي علميه است.

در مقابل، نظام پايه‌اي اقتضاء مي‌كند طلبه‌اي كه در آزمون موفق نشده است، تمام دروس آن پايه را دوباره آموزش ببيند.

هدف‌گذاري مستقل، جزئي و دقيق، ارزش‌يابي تحصيلي مستقل، جزئي و دقيق و نيز ارزش‌يابي بدون فاصله از دوره آموزش، از جمله ويژگي‌هاي مثبت نظام نيم‌سالي- واحدي است.

همچنين، از لوازم اين نظام، انجام سريع و با كيفيت ارزش‌يابي تحصيلي در مدارس و حوزه‌هاي علميه است.

 

 

عناوين و مشخصات تفصيلي برنامه درسي سطح يك عبارت است از:

1.        ادبيات عربي

 

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

1            

صرف 1

آشنايي

32

2

32

2

32

2

2            

صرف 2 و 3

شناخت

192

12

160

10

160

10

3            

نحو 1

آشنايي

48

3

32

2

32

2

4            

نحو 2، 3 و 4

شناخت

288

18

288

18

256

16

5            

نحو 5، 6 و 7 *

تسلط

288

18

288

18

240

15

6            

بلاغت 1، 2 و 3

آشنايي و شناخت

160

10

128

8

128

8

7            

تجزيه و تركيب 1 **

شناخت

32

2

32

2

32

2

8            

تجزيه و تركيب 2

تسلط

64

4

64

4

64

4

9            

لغت

آشنايي

32

2

32

2

32

2

جمع

1136

71

1056

66

976

61

* به جهت يادآوري و تقويت مباحث نحو، 4 واحد نحو در حد تسلط براي سطح2 در نظر گرفته مي‌شود.

** با تأكيد بر فهم آيات.

 

 

 

1.        منطق *

 

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

1            

منطق 1

آشنائي

48

3

32

2

32

2

2            

منطق 2 و 3

شناخت

192

12

192

12

160

10

3            

منطق كاربردي

شناخت

48

3

32

2

32

2

جمع

288

18

256

16

224

14

 

*1. متن لازم براي مرحله شناخت تدوين شود؛ 2. منظور از منطق كاربردي، بكارگيري تمامي قواعد منطقي در موارد و مواقع تفكر است كه بايد متن مشخصي براي آن تدوين شود؛ 3. مرحلة تسلط منطق، 6 واحد با عنوان منطق 5 و 6 براي سطح دو پيشنهاد مي‌شود.

 

 

 

 

 

3. اصول فقه*

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

1            

اصول فقـه 1

آشنائي

96

6

64

4

64

4

2            

اصول فقـه 2، 3 و 4

شناخت

288

18

288

18

256

16

جمع

384

24

352

22

320

20

*متن لازم با كارشناسي، تنظيم و تدوين شود.

 

 

 

4. فـقه

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

1            

احكام 1 و 2

آشنائي

96

6

64

4

64

4

2            

فقـه 1 و 2

آشنائي

96

6

64

4

64

4

3            

فقـه 3 تا 10

شناخت

864

54

768

48

768

48

4            

قواعد فقهيه

آشنائي

32

2

32

2

32

2

جمع

1088

68

928

58

928

58

5. معارف، عقائد و كلام

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

1            

معارف و عقائد 1 و 2

آشنائي

96

6

ــــ

ــــ

ــــ

ــــ

2            

معارف و عقائد 3 (خداشناسي)

شناخت

64

4

64

4

64

4

3            

معارف و عقائد 4 (نبوت)

شناخت

48

3

48

3

48

3

4            

معارف و عقائد 5 (امامت و ولايت)*

شناخت

96

6

96

6

96

6

5            

معارف و عقائد 6 (معاد)

شناخت

64

4

64

4

64

4

6            

معارف و عقائد 7

(انسان‌شناسي و جهان‌شناسي)

شناخت

48

3

48

3

48

3

7            

معارف و عقائد 8

(مباحث اجتماعي دين)

شناخت

32

2

32

2

32

2

8            

حكمت اسلامي

آشنائي

48

3

ــــ

ــــ

ــــ

ــــ

جمع

496

31

352

22

352

22

* 2 واحد از معارف و عقائد 5 به مبحث ولايت فقيه اختصاص دارد.

 


 

6. قرآن

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

1            

علوم قرآني*

آشنائي

32

2

32

2

32

2

2            

تجويد قرآن (تجويد قرآن)**

آشنائي

64

4

32

2

ــــ

ــــ

3            

آشنائي محتوايي با قرآن 1، 2، 3، 4، 5 و 6 ***

آشنائي

288

18

288

18

240

15

جمع

384

24

352

22

272

17

* در حدّ مقدمه براي آشنايي با تفسير.

** براي دوره سيكل شامل تجويد قرآن 1 و 2 (روان‌خواني و تجويد قرآن) مي‌باشد.

*** شامل خواندن كل قرآن، آشنايي با سوره‌ها، ارائه ترجمه، بيان مفردات و تفسير اجمالي.

7. اخلاق اسلامي

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

1            

اخلاق اسلامي 1 تا 12*

شناخت

192

12

160

10

160

10

جمع

192

12

160

10

160

10

* 1. در طول دوره سطح يك، هر هفته يك ساعت درس اخلاق رسمي باشد؛ 2. براي هر نيم سال يك واحد در نظر گرفته شود؛

3. متن كتاب اخلاق اسلامي ناظر به آسيب‌هاي اخلاقي طلاب، ـ كارشناسي شده توسط معاونت تهذيب ـ توسط مركز تدوين متون درسي تدوين شود.

8. تاريخ اسلام *

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

1            

تاريخ اسلام 1

شناخت

32

2

32

2

32

2

2            

تاريخ اسلام 2

شناخت

64

4

64

4

64

4

3            

تاريخ انقلاب اسلامي

شناخت

32

2

32

2

ــــ

ــــ

جمع

128

8

128

8

96

6

* به صورت نيمه حضوري ارائه شود.

9. حديث

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

1            

علوم حديث

آشنائي

32

2

32

2

32

2

2            

كافي *

آشنائي

32

2

32

2

32

2

3            

نهج البلاغه **

آشنائي

32

2

32

2

32

2

4            

ادعيه و زيارات ***

آشنائي

32

2

32

2

32

2

جمع

128

8

128

8

128

8

* معرفي محتواي كتاب كافي همراه با خواندن بخشهائي از اصول و روضه با رويكرد اخلاق و آداب.

**معرفي محتواي نهج البلاغه همراه با خواندن بخشهائي از آن با رويكرد جامعيت موضوعات.

*** شامل آشنائي با ادعيه و زيارات بويژه بخشي از صحيفه سجاديه.

10. زبان و ادبيات فارسي

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

                            1                  

زبان و ادبيات فارسي

شناخت

64

4

32

2

ــــ

ــــ

جمع

64

4

32

2

ــــ

ــــ

 

11. مهارت‌ها

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

1            

مهارت‌هاي پژوهشي*

آشنائي

32

2

32

2

ــــ

ــــ

2            

روش تبليغ و تدريس**

آشنائي

32

2

32

2

32

2

جمع

64

4

64

4

32

2

* آشنائي با مهارت‌هاي اساسي پژوهش، شامل: روش مطالعه، فيش‌برداري، مسأله‌شناسي، تبديل مشكل به مسأله و كليات فرآيند پژوهش.

** آشنائي با مهارت‌هاي اساسي تبليغ و تدريس.

12. تحقيق پاياني

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

                            1                  

تحقيق پاياني

آشنايي

32

2

32

2

32

2

جمع

32

2

32

2

32

2

13. دروس اقتضائي

رديف

عنوان

مرحله

ورودي سيكل

ورودي ديپلم

ورودي فارغ

التحصيل دانشگاهي

ساعت

واحد

ساعت

واحد

ساعت

واحد

                            1                  

دروس اقتضائي* 1، 2، 3 و 4

ــــ

128

8

128

8

128

8

جمع

128

8

128

8

128

8



* دروسي است كه با توجه به اهداف آموزشي حوزة علميه و نيازهاي علمي طلاب و منطقه‌اي تا سقف 8 واحد مطابق با آئين‌نامة آموزشي و دستورالعمل‌هاي مربوط، توسط معاونت آموزش حوزة علمية استان تعيين و الزامي مي‌شود.

 

 


شركت ورودي‌هاي ديپلم و فارغ‌التحصيل دانشگاهي در كلاس و امتحان دروسي كه در مرحله آشنايي ارائه مي‌گردد – به استثناي تحقيق پاياني موضوع بند 12 و مهارت‌ها موضوع بند 11 ماده 6 اين مصوبه – به شرط موفقيت در آزمون دروس مذكور كه توسط واحدهاي آموزشي برگزار مي‌گردد لازم نبوده و نمره اخذ شده در امتحان مذكور، بعنوان نمره آن درس لحاظ خواهد شد.

پيوست برنامه آموزشي سطح يك (ورودي‌هاي سيكل، ديپلم و فارغ‌التحصيلان دانشگاه‌ها)

مراحل آموزشي مذكور در برنامة آموزشي سطح يك (ورودي‌هاي سيكل، ديپلم و فارغ‌التحصيلان دانشگاه‌ها) به شرح ذيل مي‌باشد:

مرحله اول: آشنایی

1. اهداف شناختی

1-1. مفاهیم

آشنایی با اصطلاحات و مفاهیم اساسی علم به صورت اجمالی

2-1. گزاره‌ها

آشنایی با مسائل و قواعد کلی علم

3-1. ساختار

آشنایی با ساختار کلان علم، بدون دانستن تحلیل روابط

2. اهداف مهارتي

1-2. توانایی بازگویی

توانایی بازگویی عین مباحث ارائه شده (یادگیری در حد حافظه)

2-2. توانایی کاربرد

توانایی تطبیق مفاهیم و قواعد مهم و اساسی بر مصاديق و موارد

 

مرحله دوم: شناخت

1. اهداف شناختی

1-1. مفاهیم

فهم اصطلاحات و مفاهیم اساسی علم با تکیه بر مبادی تصوریه

آشنایی با مفاهیم فرعی و جزئی علم

2-1. گزاره‌ها

فهم مسائل و قواعد اساسی علم با استناد به مبادی تصدیقیه

فهم مسائل و قواعد فرعی و پرکاربرد علم

3-1. ساختار

فهم ساختار خرد و تفصیلی علم در قالب کتاب

فهم تحلیل روابط (علت ترتب مباحث بر يكدیگر)

2. اهداف مهارتي

1-2. توانایی بازگویی

1.   توانايي بيان مطالب متن به زبان خود

2.   توانايي تلخيص از طريق تشخيص عناصر اصلي از فرعي، و توانايي توضيح ازطريق ارائه نمونه‌ها و شواهد

3.   توانایی بازگویی مسئله‌ای که با عبارات فنی یا انتزاعی داده شده است به عبارات محسوس یا کمتر انتزاعی

4.   توانایی بازگویی بخشی طولانی از یک مطلب به اصطلاحاتی خلاصه‌تر یا انتزاعی‌تر

5.   توانایی بازگویی رابطه موجود بین عناصر یک متن (مانند ايجاد نمادها، جدول‌ها و نمودار‌ها)

6.   توانایی ترجمه از زبان عربی به زبان فارسی در حد جملات

2-2. توانایی کاربرد

1.   توانایی تطبیق قواعد جزئی بر موارد

2.   توانایی قرائت متن با اعراب صحیح

3.   توانایی فهم متون متوسط عربی

4.   توانایی تشخیص انواع تعاریف مطرح شده در متون

5.   توانایی تطبیق انواع استدلال‌ها

مرحله سوم: تسلط

1. اهداف شناختی

1-1. مفاهیم

1.   فهم تعاریف مختلف مفاهیم اساسی علم

2.   نقد تعاریف با هدف دستیابی به تعریف مختار

3.   فهم کامل مفاهیم جزئی

2-1. گزاره‌ها

1.   فهم اقوال مختلف در مورد مسایل اساسی

2.   آشنایی با مبانی اقوال مختلف

3.   فهم کامل قواعد فرعی و جزئی (باقی‌مانده از مرحله دوم)

4.   فهم موارد استثنا

3-1. ساختار

1.   فهم دیگر ساختارهای علم

2.   فهم نقد ساختارهاي علم

3.   فهم ساختار بهتر همراه با دلیل آن

2. اهداف مهارتي

1-2. توانایی بازگویی

1.   ترجمه متون علمی همتراز کتاب آموزشی

2.   توانایی تبیین دیدگاه‌های مختلف به صورت نقل قول غیر مستقیم

3.   توانایی نوشتن مقاله ترویجی

2-2. توانایی کاربرد

1.   توانایی تشخیص وجوه و اقوال مختلف

2.   توانایی فهم متون پیچیده

3.   توانایی قرائت متن همراه با رعایت اعراب و لحن کلام

4.   توانایی تحلیل منطقی متون علمی

5.   توانایی تشخیص مغالطات و جدل از برهان