چهارشنبه، 6 اسفند 1399 | 12 رجب 1442
فهرست
Skip Navigation Links
جست‌وجوی سریع

نشريه خبري شوراي عالي حوزه‌هاي علميه - سال اول، پيش‌شماره 1، مرداد و شهريور 1389


آشنايي با شوراي عالي حوزه‌هاي علميه


اشاره:
شوراي عالي حوزههاي علميه مهمترين نهاد، در رأس مجموعه مديريتي حوزه است كه براي ساماندهي و مديريت امور حوزه تشكيل گرديد كه در ابتدا فعاليت هاي اين شورا، حوزه هاي تحت پوشش حوزه علميه قم را در بر مي گرفت ولي به تدريج كل حوزه هاي علميه كشور را فراگرفت و امر « سياستگذاري و نظارت » مهمترين ماموريت آن قرار داده شد. اين تغيير و گسترش حيطه فعاليت، بيشتر به اين منظور صورت گرفت كه اين شورا از فعاليتهاي اجرايي و تصميمگيريهايي كه به عرصه اجرا و مديريت حوزه و مسائل جزئي مرتبط ميگشت فاصله گرفته و بيشتر، امر سياستگذاري كلان و نظارت عالي را در سرتاسر حوزه هاي علميه كشور عهدهدار شود. عليرغم اين مسئله، برخي ضرورتها و مسائل، شوراي عالي را در دورههاي بعدي از پرداختن به مباحث اجرايي و امور جزيي رها نكرد. پس از ديدار تاريخي جمع كثيري از نخبگان حوزوي با مقام معظم رهبري در آذرماه 1386 و ايجاد عزم جديد براي اصلاح و ايجاد تحول سازنده و شتاب در حركت حوزه، تصميمات جديدتري براي تقويت ساختار و نظام سياستگذاري اين شورا اتخاذ گرديد.
آنچه در ادامه مي آيد نگاهي است به پيشينه، اهداف و ساختار شوراي عالي حوزه هاي علميه، دبيرخانه اين شورا و مراكز تحت پوشش و ساز و كار فعاليت هاي شوراي عالي حوزه هاي علميه.

 
الف) مقدمه
1. پيشينه تشكيل شوراي عالي حوزه هاي علميه
اولين تجربه مديريت يكپارچه در حوزه علميه قم، به سال 1360 شمسي بر ميگردد، در اوايل اين سال با تشكيل « شوراي مديريت حوزه علميه قم » اين حوزه مقدسه، مجهز به سيستم مديريتي متمركز و يكپارچه شد.
اين شورا، مجموعهاي 9 نفره از نمايندگان امام خميني(ره)، آيتالله العظمي گلپايگاني(ره) و جامعه مدرسين حوزه علميه قم بود كه در طول فعاليت 11 ساله خود، گام هاي بسيار جدي و مثبتي را در جهت مديريت و سامانبخشي امور حوزههاي علميه برداشت، اما عليرغم توفيقات قابل توجه اين شورا در امور حوزه، دلايلي همچون ضرورت تفكيك امور اجرايي كه در قالب كار شورايي ممكن نبود و ضرورت شتاببخشي به روند تصميمگيري و سياستگذاري كه در بيانات مقام معظم رهبري بارها مورد تأكيد قرار گرفته بود، زمينه اصلاحات اساسي را در ساختار مديريتي حوزه به وجود آورد كه نتيجه آن، تشكيل شورايي جهت سياستگذاري و انتخاب يكي از فضلاي حوزه به عنوان مدير حوزه علميه بود.
اقدام جدي براي تشكيل شوراي سياستگذاري و تغيير شيوه مديريت، به دنبال سفر مقام معظم رهبري در بهمن ماه سال 1370 به شهر مقدس قم صورت گرفت. ايشان كه در ايام ولادت با سعادت حضرت وليعصر(عجل الله تعالي فرجه الشريف) به شهر مقدس قم سفر كرده بودند، طي ديدارهاي مختلفي با مسئولان حوزه و طلاب و روحانيون، بيانات ارزشمندي درباره اصلاح و تحول حوزه ايراد فرمودند كه يكي از موارد اصلاحي مورد تأكيد ايشان، ضرورت تشكيل شورايي جهت سياستگذاري امور حوزه بود. ايشان در ديدار با هزاران تن از طلاب و روحانيون در مدرسه فيضيه، در اين باره فرمودند:
« بايد در رأس شوراي عالي سياستگذاري امور حوزه، 12 يا 15 نفر از فضلاي طراز اول حوزه قرار گيرند و از اين شورا، يك نفر فاضل كه مورد قبول فضلا باشد، به عنوان مدير انتخاب شود.»
به فاصله كمي از اين سفر، ستادي تحت عنوان «ستاد پيگيري فرامين رهبري» به ابتكار جامعه مدرسين حوزه علميه قم تأسيس شد كه مسئوليت آن به عهده آيتالله مؤمن گذاشته شد. اين ستاد در جلسات اوليه خود، اساسيترين اقدام جهت اصلاح امور حوزه را تشكيل يك شوراي سياستگذاري با عنوان «شوراي عالي حوزه علميه قم» تشخيص داد و با عضويت 6 نفر از علما و فضلاي حوزه، به طور رسمي كار خود را از مهر ماه سال 1371 آغاز كرد. اعضاي دوره اول، عبارت بودند از: آيتالله مكارم شيرازي، آيتالله راستي كاشاني، آيتالله مؤمن، آيتالله محفوظي، آيتالله طاهري خرمآبادي و آيتالله استادي. اين افراد، توسط جامعه مدرسين به مراجع عظام از جمله مقام معظم رهبري معرفي شدند و با تأييد ايشان، به عضويت شورا درآمدند. مدت فعاليت شوراي عالي در هر دوره، 4 سال است و انتخاب مجدد اعضا، بلامانع است.
اساسنامه شوراي عالي در هيأتي مركب از نمايندگان جامعه مدرسين و شوراي عالي حوزه تصويب و در تاريخ 7/9/74 به تأييد مراجع عظام تقليد وقت و مقام معظم رهبري رسيد. اين اساسنامه شامل شش فصل، چهل و هشت ماده، هفت تبصره و يك مقدمه مي باشد. ماده 2 اين اساسنامه شوراي عالي را اين گونه تعريف مي كند:
« شوراي عالي حوزه علميه قم تشكلي از علما و خبرگان اسلامي است كه عهده‌دار سياست‌گذاري و برنامهريزي كلان در بخش هاي مختلف آموزشي، اخلاقي، تبليغي، اجتماعي و معيشتي حوزه علميه قم و ساير حوزههايي كه از امكانات و خدمات حوزه علميه قم استفاده ميكنند، ميباشد».

 

2. نحوه انتخاب اعضاي شوراي عالي
اعضاي «شوراي عالي حوزه علميه»، طي دو مرحله انتخاب ميشوند:
- در مرحله اول، 9 نفر از اعضاي جامعه مدرسين، بر اساس اكثريت آراء،‌ اعضاء جامعه مدرسين حوزه علميه قم، انتخاب ميشوند؛
- در مرحله دوم، اعضاي منتخب، از سوي رئيس جامعه مدرسين، به مراجع عظام تقليد و مقام معظم رهبري معرفي شده و با تأييد رسمي ايشان، به عنوان اعضاي «شوراي عالي » انتخاب ميگردند.
اعضاي منتخب بايد در اولين فرصت، از ميان خود نسبت به انتخاب دبير اول و دوم، اعضاي هيئت رئيسه و امناي مالي، اقدام نمايند. لازم به ذكر است كه جامعه مدرسين، تنها نقش برگزاري انتخابات و معرفي افراد منتخب به مراجع معظم و رهبري نظام را بر عهده دارد و هيچگونه مسئوليتي در ادامه كار شورا ندارد؛ بنابراين، «شوراي عالي حوزههاي علميه» نهادي مستقل است كه از نظر جايگاه سازماني، بالاترين مرجع تصميمگيري در حوزههاي علميه محسوب ميگردد.

 

3. اهداف
بر اساس ماده 5 اساسنامه شوراي عالي حوزه هاي علميه فعاليت شورا، در جهت اهداف ذيل است:
الف) ايجاد شرايط لازم براي پرورش فقهاي بزرگ و مفسران و متكلمان و فلاسفه و خطباي اسلامي و محققان در رشتههاي مختلف علوم ديني و تربيت كادر مورد نياز حوزه و نظام؛
ب) ارتقاي كيفي و كمي امور گزينشي، تحقيقي، تبليغي، اخلاقي، سياسي و معيشتي حوزههاي علميه؛
ج) حفظ استقلال حوزه در تمام جهات، طبق توصيههاي امام امت(قدس سره) و مقام معظم رهبري و مراجع عظام؛
د) تواناسازي هر چه بيشتر حوزهها، در پاسخگويي به نيازهاي فرهنگي جوامع بشري؛
ه) فراهمآوردن زمينههاي مطلوب، جهت استفاده از حوزويان؛
و) برنامهريزي در جهت مقابله همهجانبه با تهاجم بر ضد اسلام و مكتب اهل بيت، از سوي دشمنان و منحرفان؛
ز) تهيه و تصويب برنامههاي لازم، در جهت تحكيم و تقويت مباني انقلاب و نظام اسلامي.

 

4. وظايف
اعضاي شوراي عالي در دوره پنجم به منظور تنقيح وظايف شوراي عالي حوزههاي علميه و تدوين، توزيع وظايف و اختيارات مراكز وابسته، شرح وظايف شوراي عالي حوزههاي علميه را مورد بازخواني قرار دادند و ماده واحدة مربوط به شرح وظايف شوراي عالي حوزههاي علميه را در ابتداي سال 1388 به تصويب رساندند. بر اساس اين ماده واحده، وظايف شوراي عالي اين گونه مقرر گرديد:
4-1. تعيين اهداف و سياست هاي كلان حوزههاي علميه؛
4-2. تهيه و تدوين سند راهبردي حوزههاي علميه؛
4-3. سياستگذاري در زمينه هاي:
4-3-1. توسعه آموزش و واحدهاي آموزشي حوزوي در تمامي مقاطع تحصيلي و رشتهها، در سطح ملي و بينالمللي؛
4-3-2. توسعه پژوهش و واحدهاي پژوهشي حوزوي در سطح ملي و بين المللي؛
4-3-3. برنامهريزي درسي و تدوين متون آموزشي؛
4-3-4. توسعه پژوهش هاي بنيادين و كاربردي در حوزه دين، متناسب با نيازهاي حوزههاي علميه،نظام اسلامي و جهان اسلام؛
4-3-5. تربيت نيروي انساني براي استنباط در علوم حوزوي خصوصاً فقه، تدريس، پژوهش، تأليف و تبليغ و ديگر نيازهاي نظام اسلامي؛
4-3-6. جذب، گزينش، ارزشيابي تحصيلي مدارك تحصيلي طلاب ايراني و غير ايراني و ظرفيت پذيرش حوزههاي علميه و واحدهاي آموزشي و پژوهشي حوزوي؛
4-3-7. شناسايي، جذب، رشد و شكوفايي استعدادهاي برتر و نخبگان حوزوي و بهرهگيري از توانمنديهاي ايشان؛
4-3-8 . ارتقاي سطح معنوي، اخلاقي، رفتار اسلامي و زي طلبگي حوزويان و خانوادههاي ايشان؛
4-3-9. افزايش آگاهيهاي سياسي و اجتماعي حوزويان؛
4-3-10. راهنمايي و مشاوره به حوزويان و خانوادههاي ايشان؛
4-3-11. تقويت پيوند اساتيد و طلاب با حوزه علميه؛
4-3-12. تقويت و تعميق رويكرد ديني در علوم انساني و توليد نظام هاي معرفتي متناسب با آن؛
4-3-13. تقويت تعامل حوزههاي علميه با نهادهاي علمي و فرهنگي ملي و بينالمللي، با تأكيد بر گفتوگوهاي علمي، تقريبي و بين ادياني؛
4-3-14. كارآمدي و هماهنگي نظام تبليغ ديني؛
4-3-15. ساماندهي توليد و عرضه محصولات علمي و فرهنگي حوزوي؛
4-3-16. احياء، نگهداري و معرفي ميراث حوزههاي علميه؛
4-3-17. حفظ و گسترش آمادگيهاي دفاعي حوزههاي علميه و تصويب برنامههاي آن؛
4-3-18. جلوگيري از نفوذ اجانب و وابستگي به جريانات منحرف و تصويب برنامههاي آن؛
4-3-19. تأسيس و اداره تشكّل هاي حوزوي طلاب و اساتيد؛
4-3-20. مشاركت حوزه در تدوين نظام جامع فرهنگي‌وآموزش ديني كشور.
4-4. بررسي و تصويب:
4-4-1. نظام جامع آموزشي، پژوهشي، تبليغي، تهذيبي و تربيتي، اداري مالي، خدماتي و معيشتي، فنآوري اطلاعات، عمراني، آمار و اطلاعات حوزههاي علميه؛
4-4-2. پيشنهاد شوراي گسترش براي تأسيس و توسعه واحدهاي آموزشي و پژوهشي و راه اندازي رشتههاي تحصيلي در مقاطع مختلف؛
4-4-3. پيشنهاد شوراي گسترش براي توقف فعاليت و يا انحلال واحدهاي آموزشي و پژوهشي حوزوي؛
4-4-4. اساسنامه الگوي واحدهاي آموزشي، پژوهشي، انجمن ها و قطب هاي علمي حوزههاي علميه؛
4-4-5. ضوابط راهاندازي انجمن ها و قطب هاي علمي، كرسيهاي نظريهپردازي، نقد و مناظره و آزادانديشي و اعطاي امتيازات علمي به مجلات علمي؛
4-4-6. برنامههاي بلندمدت، ميانمدت و كوتاه مدت مراكز وابسته و تخصيص بودجه ساليانه و نظارت بر حسن اجراي آن؛
4-4-7. برنامههاي لازم براي استفاده بهينه از توانمنديهاي فضلاء، محققان، اساتيد و دانشآموختگان حوزوي؛
4-4-8. برنامههاي سازماندهي پرداخت شهريه، براي پيشنهاد به مراجع عظام و مقام معظم رهبري؛
4-4-9. ساختار، شرح وظايف و سازمان نفرات مراكز وابسته به شوراي عالي حوزههاي علميه؛

 

ب) سازماندهي و تشكيلات شوراي عالي
ساختار سازماني شوراي عالي حوزههاي علميه، به شرح زير است:
1) اركان شورا
الف) دبير اول ب) دبير دوم ج) اعضاي شورا د) هيئت رئيسه
الف) دبير اول
بر اساس بند «الف» آييننامه اجرايي شوراي عالي حوزه، اعضاي شورا در اولين جلسه كاري خود، يك نفر را از ميان خود، به عنوان دبير اول و يك نفر را به عنوان دبير دوم، به مدت يك سال انتخاب ميكنند. وظايف دبير شورا، عبارت است از:
1. رياست و اداره جلسات شوراي عالي؛
2. ارجاع طرحها و پيشنهادهاي دريافتي به دبيرخانه براي كارشناسي؛
3. امضاي كليه مصوبات و تصميمات شوراي عالي و هيأت رئيسه شوراي عالي؛
4. هدايت و نظارت كلان بر فعاليتها و عملكرد دبيرخانه؛
5. شناسايي و معرفي مسئول دبيرخانه به شوراي عالي و صدور حكم پس از تصويب شورا؛
6. حضور در مراجع قانوني كه دبير شوراي عالي عضو آنها است؛
7. صدور احكام مديران مراكز مديريت، مسئول دبيرخانه شورا و نمايندگان شورا در مراكز ذيربط؛
8. تأييد ساختار و تشكيلات دبيرخانه و ارجاع به شوراي عالي جهت تصويب؛
9. تصويب سياستها و خطمشيهاي اجرايي دبيرخانه شورا؛
10. امضاي اسناد مربوط به پرداخت وجوه دولتي به مراكز مديريت و دبيرخانه شوراي عالي؛
11. ارائۀ گزارش به مراجع ذيربط.
ب) دبير دوم
دبير دوم، در غياب دبير اول شوراي عالي حوزه، رياست و اداره جلسات شوراي عالي را بر عهده خواهد داشت.
ج) اعضاي شورا
اعضاي شورا 9 نفر از فضلاي حوزه علميه مي باشند كه به انتخاب اعضاي جامعه‌مدرسين وتاييد مراجع عظام و رهبري در جلسات شورا شركت مي‌كنند.
د) هيئت رئيسه
بر اساس مصوبه 567 شوراي عالي حوزههاي علميه، تشكيل هيئتي براي انجامدادن برنامهريزي كاري شوراي عالي حوزه و ارتقاي كيفيت رسيدگي به دستور جلسات شورا، در دستور كار قرار گرفت. اين هيئت، گروهي 5 نفره متشكل از دبير اول و دوم شورا، دو نفر از اعضاي منتخب شورا و مسئول دبيرخانه شوراي عالي است كه وظايف زير را بر عهده دارند:
1. تعيين دستور جلسات شورا و برنامه كاري آن، با رعايت اولويت ها و تصويب فوريت رسيدگي به موضوعات خارج از برنامه؛
2. تعيين نحوه بررسي دستور جلساتي كه رسيدگي به آنها، به طول ميانجامد؛
3. تشخيص عدم نياز به بررسي موضوعاتي كه با وظايف شورا، مرتبط نيست، مگر آنكه دو نفر از اعضاي شورا موضوع را مرتبط بدانند؛
4. تصميمگيري درباره موضوعاتي كه نيازي به مصوبه شورا ندارند؛
5. تعيين كميتههاي تخصصي جهت رسيدگي به دستور جلسات ويژه، قبل از طرح در شورا؛
6. رسيدگي به شكايات مديران مراكز مديريت و معاونان آنها و مديران مدارس و مراكز حوزوي؛
7. تصويب ضوابط و آييننامههاي مورد نياز جهت انجام فعاليت‌هاي هيئت رئيسه.
لازم به ذكر است كه بر اساس ماده 3 آييننامه شوراي عالي حوزه، دبير شوراي عالي، رئيس هيئت رئيسه است و وظيفه تشكيل و اداره جلسات را بر اساس ضوابط مصوب، بر عهده دارد و در غياب وي، اين وظيفه بر عهده دبير دوم شوراي عالي است. مسئول دبيرخانه شوراي عالي حوزه نيز دبير هيئت رئيسه است كه تهيه دستور جلسات، اطلاعرساني، برگزاري جلسات و پيگيري تصميمات هيئت رئيسه را برعهده دارد.

 

ج) مراكز تحت پوشش شوراي عالي
جهت اجراي سياست ها و تصميمات شوراي عالي و همچنين اداره امور حوزه هاي علميه، طلاب، مدارس و... مراكز مديريتي مستقيماً تحت نظارت شوراي عالي حوزه هاي علميه ايجاد شده است كه عبارتند از:

1. مركزمديريت حوزه‏هاي علميه
شوراي عالي در موارد ذيل، در اين حوزه به اعمال تصميم مي پردازد:
- تعيين مدير حوزه‏هاي علميه؛
- انتخاب معاونان مركز مديريت از ميان نامزدهاي پيشنهادي مدير حوزه؛
- تصويب برنامه و بودجه سالانه و تأمين منابع و تخصيص بودجه.

2. مركز مديريت حوزه هاي علميه خواهران
ارتباطات سازماني شوراي عالي و مركز مديريت حوزه هاي علميه خواهران مشابه موارد مركز مديريت برادران است.

 

د) ساز و كار فعاليت شوراي عالي
تشكيل جلسات شورا
اولين جلسۀ شورا، حداكثر دو هفته پس از تعيين اعضا، توسط مسنترين عضو شورا تشكيل و اداره ميشود. جلسۀ انتخاب دبير و دبير دوم شورا و اشخاص حقيقي اعضاي هيأت رئيسه با حضور سه چهارم اعضاء رسميت يافته كه به مدت يك سال با رأي موافق اكثريت اعضاي شورا انتخاب ميشوند.
جلسات شورا نيز با حضور اكثريت اعضاي شورا رسميت يافته و تصميمات آن در غير از مواردي كه در آييننامه داخلي آن به صورت ديگري تعيين شده باشد، با رأي اكثريت اعضاي شورا تصويب ميشود.
جلسات عادي شوراي عالي هر هفته يك بار تشكيل ميشود و جلسات فوقالعاده شوراي عالي با تشخيص دبير شورا، يا حداقل يك سوم اعضاء و يا به درخواست رؤساي مراكز مديريت و موافقت دبير شورا، برگزار خواهد شد. دبير شورا ميتواند در صورت لزوم و حسب مورد از اشخاص حقيقي يا حقوقي براي شركت در جلسات شورا دعوت به عمل آورد و مديران مراكز مديريت و در صورت لزوم به همراه كارشناسان مربوطه ميتوانند پس از موافقت دبير شورا براي توضيح طرحها و تقاضاهاي خود در جلسات شورا شركت نمايند.

دستور جلسات
دستور جلسات شوراي عالي حوزه را مي توان به 4 دسته كلي تقسيم كرد:
1. طرحها، تقاضاها و دستورات
اين دستور جلسات معمولاً در يكي از موضوعات زير قرار مي گيرند:
- امور سازمان و تشكيلات شوراي عالي؛
- امور پژوهشي؛
- امور آموزشي؛
- موسسات آموزشي و مراكز تخصصي؛
- مدارك حوزوي؛
- امور مالي؛
- منابع انساني؛
- موارد خاص
2. انتخاب مديران مراكز مديريت و تأييد قائم مقام و معاونان؛
3. سؤال، تذكر، بركناري و قبول استعفاي مديران مراكز مديريت حوزه‌هاي علميه؛
4. تنقيح و تفسير مصوبات.
توضيح هر يك از دستور جلسات چهار گانه فوق الذكر بدين شرح مي باشد:

1. طرحها، تقاضاها و دستورات
موضوعات مختلف در يكي از اين دو صورت در دستور جلسۀ شورا قرار ميگيرند:
1. در هيأترئيسۀ شورا تصويب شده باشد؛
2. از سوي سه نفر از اعضاي شورا درخواست شده باشد.
طرحها و تقاضاهاي ارائه شده به شورا حداكثر در مدت دو هفته در دبيرخانه مورد بررسي اوليه قرار گرفته و جهت تصميمگيري به هيأترئيسه ارائه ميشود و در صورت تأييد هيأترئيسه در چهارچوب اولويتهاي زير به صورت يك يا دو شوري در جلسۀ شورا مطرح ميشوند:
1. عادي؛
2. يك فوريتي؛
3. دو فوريتي؛
فوريتدار شدن دستور جلسات بايد بر اساس ضرورت تصويب سريع، جلوگيري از نقص يا اختلال در فعاليتهاي حوزوي، اتلاف منابع يا معطل ماندن مصوبات شورا صورت گيرد.
طرحها و تقاضاهاي عادي بر اساس تعيين اولويت هيأترئيسه در جلسة شورا طرح ميشود و طرحها و تقاضاهاي يكفوريتي حداكثر تا يك ماه پس از تصويب فوريت در شورا مطرح و در خصوص آنها تصميمگيري ميشود. همچنين طرحها و تقاضاهاي دو فوريتي يك شوري بوده و در اولين جلسۀ پس از تصويب فوريت، مطرح ميشود.
در بررسي و تصويب طرحها و تقاضاهاي دو شوري، ابتدا كليات آن در شورا بررسي شده و در صورت تأييد، تفصيل آن در شور دوم مطرح ميشود.
طرحها و تقاضاهاي ارائه شده از سوي مراكز مديريت بايد به امضاء مدير مراكز رسيده و داراي عنوان مشخص، ضرورت طرح، اهداف طرح و تفصيل مورد نياز باشد. شوراي عالي، طرحهاي ساير سازمانها را در صورتي رسيدگي ميكند كه با امضاي بالاترين مرجع قانوني خود يا مرجعي كه در ضوابط مربوطه به آن اشاره شده است به دبيرخانۀ شورا ارائه نمايند.
براي طرح مجدد يا لغو هر مصوبه لازم است كه شش ماه از تاريخ تصويب آن گذشته باشد، مگر اين كه پنج نفر از اعضاء، تقاضاي طرح مجدد يا لغو مصوبهاي را داشته باشند كه در اين صورت انقضاي مدت شش ماه لازم نخواهد بود.
هيأترئيسه ميتواند مواردي را كه در دستور جلسات شورا قرار خواهند گرفت جهت انجام كارشناسيهاي مورد نياز به دبيرخانه ارجاع دهد. در اين صورت دبيرخانه موظف است در مهلت اعلام شده موارد را بررسي و نتايج را اعلام كنند. در طول مهلت تعيين شده نميتوان اين موارد را در جلسۀ شورا طرح كرد. مصوبات شوراها، كميسيونها و كميتههاي وابسته به شوراي عالي در صورت نياز به تأييد شورا، يك شوري بوده و لزوماً نيازي به بررسي، تحليل و ارزيابي دبيرخانه ندارد.
مواردي كه در دستور جلسۀ شورا قرار ميگيرد بايد شامل جزئيات زير باشد:
1. اصل تقاضاي ارائه شده به شورا با مستندات؛
2. نظر كارشناسي دبيرخانه شامل بررسي، تحليل و ارزيابي طرح، سوابق دستور جلسه و نظر كارشناسي كميسيونها؛
3. ملاحظات حقوقي، پيشنويس مصوبه در صورت نياز.

2. انتخاب مديران مراكز مديريت و تأييد قائم مقام و معاونان
جلسۀ انتخاب مديران مراكز با حضور سه چهارم اعضاء رسميت يافته و جهت انتخاب آنان، آراي موافق دو سوم اعضاي شورا، نياز است و پس از معرفي كتبي قائم مقام و معاونان مراكز مديريت به شورا، موضوع بايد به صورت يك فوريتي در شورا مطرح و نسبت به آن تصميمگيري شود. مديران مراكز مديريت حداكثر تا دو ماه پس از اولين جلسۀ شورا بايد تعيين شوند.

3. سؤال، تذكر، بركناري و قبول استعفاي مديران مراكز مديريت حوزه‌هاي علميه
ايراد سؤال از مديران مراكز مديريت حوزههاي علميه يا اعلام تذكر به ايشان بايد با تقاضاي كتبي سه نفر از اعضاي شورا و به صورت كتبي انجام گيرد و مديران بايد حداكثر تا دو جلسه بعد در جلسۀ شورا حاضر و به سؤالات اعضا پاسخ گويند. تقاضاي بركناري مديران مراكز مديريت حوزه‌هاي علميه بايد به امضاي چهار نفر از اعضاي شورا رسيده باشد و شورا از مديران جهت دفاع از عملكرد خود در جلسه شورا دعوت به عمل آورد. جلسۀ تصميمگيري در خصوص بركناري مديران مراكز با حضور سه چهارم اعضاء رسميت يافته و براي بركناري آنان آراي موافق دو سوم اعضاي شورا نياز است. در صورتي كه مدير مراكز، از اعضاي شوراي عالي باشد، جلسه بررسي بركناري ايشان، در غياب وي برگزار ميشود.
استعفاي مديران مراكز مديريت بايد به صورت كتبي به شورا ارائه شود و شورا بايد موضوع را حداكثر تا دو هفته بررسي و تصميمگيري نمايد و در صورت قبول آن شورا بايد حداكثر تا يك ماه فرد جايگزين را معين نمايد.

4. تنقيح و تفسير مصوبات
تفسير مصوبات شورا بر عهدۀ خود شورا است كه با درخواست مديران مراكز مديريت، دبير يا يك عضو از شورا در دستوركار قرار ميگيرد. همچنين تنقيح مصوبات شورا كه توسط دبيرخانه صورت ميگيرد بايد در هيأترئيسه تأييد شده و به اطلاع اعضا برسد.
در صورتي كه سه نفر از اعضا با تنقيح مصوبه مخالف باشند موضوع جهت بررسي در جلسۀ شورا طرح خواهد شد.

قطعيت مصوبه، ابلاغ و اجراي آن
مصوبات هر جلسۀ شورا پس از تصويب بايد ظرف سه روز توسط مسئول دبيرخانه تنظيم و به اطلاع اعضا برسد. در صورتي كه تا چهل و هشت ساعت بعد هيچ كدام از اعضا نسبت به مصوبۀ تنظيم شده اعتراضي نداشته باشند، مصوبه قطعي تلقي شده و حداكثر تا سه روز بعد توسط مسئول دبيرخانه به مراجع ذيربط ابلاغ ميشود. در صورت اعتراض يكي از اعضاء به مصوبۀ تنظيمي، موضوع در اولين جلسۀ هيأترئيسه بررسي و در صورت تداوم اعتراض، موضوع در اولين جلسۀ شورا بررسي ميشود. ذكر اين نكته لازم است كه مواردي را كه بررسي آنها در شوراي عالي به طول ميانجامد ميتوان در چند مرحله تصويب و ابلاغ كرد.

 

تعداد مصوبات شوراي عالي از آغاز تاكنون
در خاتمه معرفي شوراي عالي حوزه هاي علميه، ذكر اين نكته لازم مي باشد كه شوراي عالي حوزه هاي علميه از آغاز تاسيس خود از سال 1371 تا پايان سال 1388، بيش از 650 موضوع را به تصويب رسانده است كه اين مصوبات به همت دفتر طرح و برنامه دبيرخانه شوراي عالي، در كتابي با نام « مجموعه قوانين شوراي عالي حوزه هاي علميه » در دو جلد منتشر شده و در اختيار نهادها و سازمان هاي حوزوي قرار گرفته است.